Chúng ta đang đứng trước một thách thức rất lớn là bên cạnh sự lưu hành của các chủng virus cúm mùa trong đó chủ yếu cúm A (H1N1) là sự lưu hành của virus cúm A (H5N1) ở gia cầm và nguy cơ xâm nhập của virus cúm gia cầm A (H7N9).
Kể từ khi trường hợp đầu tiên được thông báo vào cuối tháng 3/2013 cho đến nay Trung Quốc đã có 129 trường hợp nhiễm virus H7N9 phân bố trên 10 tỉnh thành khác nhau, trong đó có 32 người đã tử vong, 42 người đã khỏi bệnh và xuất viện. Cơ quan chức năng Trung Quốc vẫn khẳng định, chưa có bất cứ dấu hiệu nào về sự lây lan từ người sang người của loại virus này.
Hiện tại Việt Nam chưa xuất hiện ca cúm A (H7N9) nào trên người và gia cầm nhưng nguy cơ dịch xâm nhập, lan truyền và bùng phát rất cao, hơn nữa có sự xuất hiện trở lại cúm A (H1N1) và cúm A (H5N1), trong khi diễn biến dịch cúm A (H7N9) tại Trung Quốc chưa có dấu hiệu dừng lại.
Việc virus cúm A (H7N9) mới bùng phát tại Trung Quốc đã khiến giới chức nước này cũng như giới chức y tế quốc tế đặc biệt lo ngại. Trong đó lo ngại hơn cả là chưa xác định được ổ dịch cũng như cơ chế lây lan của dịch bệnh. Ngay sau khi xuất hiện những trường hợp nhiễm cúm A (H7N9) đầu tiên, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Trung Quốc đã chia sẻ chuỗi gen của virus này cho các nhà khoa học khắp thế giới để giúp tìm hiểu xem nó hoạt động ra sao và có ở những loài vật nào. Kết quả ban đầu cho thấy virus H7N9 có thể lây lan thầm lặng giữa gia cầm không bị bệnh khiến việc xác định ổ dịch trở nên khó khăn.
Vì thế, các nhà khoa học tại một số viện nghiên cứu trên thế giới đã cảnh báo khả năng phát hiện loại virus cúm gia cầm mới H7N9 còn khó hơn virus H5N1. Virus mới này dường như đã biến đổi gene để có thể lây lan sang những động vật khác dễ dàng hơn, như lợn nên những động vật này có thể trở thành vật chủ để phát tán virus sang con người.
Các nhà nghiên cứu còn cho rằng nếu không có hiện tượng gia cầm chết hàng loạt thì rất khó có thể tìm ra nguồn lây nhiễm và ngăn chặn sự lây lan. Chuyên gia và giới chức y tế thế giới lo ngại virus cúm A (H7N9) có thể sẽ là vấn đề lớn hơn đại dịch cúm A (H5N1) nếu nó tiếp tục lây lan ở Trung Quốc và sang các nước, vùng lãnh thổ bên ngoài.
Người bị nhiễm các virus cúm mùa H1N1, cúm gia cầm H5N1 và H7N9 đều có những dấu hiệu cơ bản giống nhau giai đoạn đầu đó là những biểu hiện của nhiễm trùng hô hấp cấp như: sốt, ho, đau họng, sổ mũi, đau đầu, đau cơ toàn thân, mệt mỏi. Đối với H5N1 và H7N9 thì rất nặng biểu hiện hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển với đau ngực, khó thở, suy gan, suy thận và tỉ lệ tử vong cao. Chẩn đoán xác định bằng các xét nghiệm sinh học phân tử và phân lập virus từ bệnh phẩm lấy từ hầu họng người bệnh. Khi nghi ngờ nhiễm cúm A (H7N9) cần phải đưa ngay bệnh nhân đến phòng cách ly, xét nghiệm và điều trị sớm Tamiflu.
Trước những diễn biến phức tạp của dịch cúm A (H7N9) tại Trung Quốc, Bệnh viện đa khoa Bình Định đã khẩn trương thành lập ban chỉ đạo và triển khai các biện pháp phòng chống cúm như kiểm tra khu cách ly tại Khoa Truyền Nhiễm, chuẩn bị đầy đủ các phương tiện máy móc, thuốc thiết yếu, nâng cao năng lực hồi sức cấp cứu cho nhân viên y tế, tập huấn hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và phòng lây nhiễm bệnh cúm A (H7N9) ở người do Bộ Y Tế ban hành ngày 10/4/2013 cho toàn thể nhân viên trong Bệnh viện. Thực hiện chỉ đạo của Bộ Y Tế phải lấy bệnh phẩm để xét nghiệm với tất cả những trường hợp vào viện với viêm phổi nặng.
Bộ Y tế khuyến cáo người dân không nên giết mổ, chế biến, tiếp xúc với gia cầm bị bệnh. Đồng thời, chú ý giữ gìn, vệ sinh cá nhân, rửa tay với xà phòng để ngăn ngừa lây truyền tại cộng đồng. Những người trở về nước từ khu vực có bệnh phải áp dụng các biện pháp phòng bệnh, khai báo tình trạng sức khỏe cho cơ quan y tế địa phương để được theo dõi sức khỏe. Khi có các biểu hiện cúm như ho, đau ngực, khó thở cần đến ngay cơ sở y tế để được tư vấn, khám và điều trị kịp thời.
Để phòng bệnh cúm A ở người, chúng ta phải thực hiện những biện pháp sau:
- Rửa tay là một trong những biện pháp quan trọng hàng đầu. Rửa tay trước, trong, và sau khi chuẩn bị thức ăn; trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh; sau khi tiếp xúc, giết mổ, dọn dẹp chất thải động vật. Cuối cùng là rửa tay khi chăm sóc người bệnh hoặc khi có người trong nhà bị bệnh.
- Vệ sinh hô hấp cũng là điều cần chú ý. Khi ho hoặc hắt hơi, cần che miệng và mũi bằng khẩu trang y tế, hoặc khăn giấy hoặc dùng tay che lại. Vứt khăn giấy đã sử dụng vào thùng rác đậy kín. Rửa tay ngay sau khi tiếp xúc với dịch tiết đường hô hấp.
- Thực hiện ăn chín, uống sôi. Không nên ăn thịt tái, huyết động vật hay tiết canh. Tránh ăn thịt động vật bị bệnh và động vật đã chết vì bệnh.
- Khi có các dấu hiệu sốt, ho, tức ngực, khó thở phải đeo khẩu trang và đến ngay cơ sở y tế để được khám, cách ly và điều trị kịp thời.
Kể từ khi trường hợp đầu tiên được thông báo vào cuối tháng 3/2013 cho đến nay Trung Quốc đã có 129 trường hợp nhiễm virus H7N9 phân bố trên 10 tỉnh thành khác nhau, trong đó có 32 người đã tử vong, 42 người đã khỏi bệnh và xuất viện. Cơ quan chức năng Trung Quốc vẫn khẳng định, chưa có bất cứ dấu hiệu nào về sự lây lan từ người sang người của loại virus này.
Hiện tại Việt Nam chưa xuất hiện ca cúm A (H7N9) nào trên người và gia cầm nhưng nguy cơ dịch xâm nhập, lan truyền và bùng phát rất cao, hơn nữa có sự xuất hiện trở lại cúm A (H1N1) và cúm A (H5N1), trong khi diễn biến dịch cúm A (H7N9) tại Trung Quốc chưa có dấu hiệu dừng lại.
Việc virus cúm A (H7N9) mới bùng phát tại Trung Quốc đã khiến giới chức nước này cũng như giới chức y tế quốc tế đặc biệt lo ngại. Trong đó lo ngại hơn cả là chưa xác định được ổ dịch cũng như cơ chế lây lan của dịch bệnh. Ngay sau khi xuất hiện những trường hợp nhiễm cúm A (H7N9) đầu tiên, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Trung Quốc đã chia sẻ chuỗi gen của virus này cho các nhà khoa học khắp thế giới để giúp tìm hiểu xem nó hoạt động ra sao và có ở những loài vật nào. Kết quả ban đầu cho thấy virus H7N9 có thể lây lan thầm lặng giữa gia cầm không bị bệnh khiến việc xác định ổ dịch trở nên khó khăn.
Vì thế, các nhà khoa học tại một số viện nghiên cứu trên thế giới đã cảnh báo khả năng phát hiện loại virus cúm gia cầm mới H7N9 còn khó hơn virus H5N1. Virus mới này dường như đã biến đổi gene để có thể lây lan sang những động vật khác dễ dàng hơn, như lợn nên những động vật này có thể trở thành vật chủ để phát tán virus sang con người.
Các nhà nghiên cứu còn cho rằng nếu không có hiện tượng gia cầm chết hàng loạt thì rất khó có thể tìm ra nguồn lây nhiễm và ngăn chặn sự lây lan. Chuyên gia và giới chức y tế thế giới lo ngại virus cúm A (H7N9) có thể sẽ là vấn đề lớn hơn đại dịch cúm A (H5N1) nếu nó tiếp tục lây lan ở Trung Quốc và sang các nước, vùng lãnh thổ bên ngoài.
Người bị nhiễm các virus cúm mùa H1N1, cúm gia cầm H5N1 và H7N9 đều có những dấu hiệu cơ bản giống nhau giai đoạn đầu đó là những biểu hiện của nhiễm trùng hô hấp cấp như: sốt, ho, đau họng, sổ mũi, đau đầu, đau cơ toàn thân, mệt mỏi. Đối với H5N1 và H7N9 thì rất nặng biểu hiện hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển với đau ngực, khó thở, suy gan, suy thận và tỉ lệ tử vong cao. Chẩn đoán xác định bằng các xét nghiệm sinh học phân tử và phân lập virus từ bệnh phẩm lấy từ hầu họng người bệnh. Khi nghi ngờ nhiễm cúm A (H7N9) cần phải đưa ngay bệnh nhân đến phòng cách ly, xét nghiệm và điều trị sớm Tamiflu.
Trước những diễn biến phức tạp của dịch cúm A (H7N9) tại Trung Quốc, Bệnh viện đa khoa Bình Định đã khẩn trương thành lập ban chỉ đạo và triển khai các biện pháp phòng chống cúm như kiểm tra khu cách ly tại Khoa Truyền Nhiễm, chuẩn bị đầy đủ các phương tiện máy móc, thuốc thiết yếu, nâng cao năng lực hồi sức cấp cứu cho nhân viên y tế, tập huấn hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và phòng lây nhiễm bệnh cúm A (H7N9) ở người do Bộ Y Tế ban hành ngày 10/4/2013 cho toàn thể nhân viên trong Bệnh viện. Thực hiện chỉ đạo của Bộ Y Tế phải lấy bệnh phẩm để xét nghiệm với tất cả những trường hợp vào viện với viêm phổi nặng.
Diễn tập phòng chống cúm
Bộ Y tế khuyến cáo người dân không nên giết mổ, chế biến, tiếp xúc với gia cầm bị bệnh. Đồng thời, chú ý giữ gìn, vệ sinh cá nhân, rửa tay với xà phòng để ngăn ngừa lây truyền tại cộng đồng. Những người trở về nước từ khu vực có bệnh phải áp dụng các biện pháp phòng bệnh, khai báo tình trạng sức khỏe cho cơ quan y tế địa phương để được theo dõi sức khỏe. Khi có các biểu hiện cúm như ho, đau ngực, khó thở cần đến ngay cơ sở y tế để được tư vấn, khám và điều trị kịp thời.
Để phòng bệnh cúm A ở người, chúng ta phải thực hiện những biện pháp sau:
- Rửa tay là một trong những biện pháp quan trọng hàng đầu. Rửa tay trước, trong, và sau khi chuẩn bị thức ăn; trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh; sau khi tiếp xúc, giết mổ, dọn dẹp chất thải động vật. Cuối cùng là rửa tay khi chăm sóc người bệnh hoặc khi có người trong nhà bị bệnh.
- Vệ sinh hô hấp cũng là điều cần chú ý. Khi ho hoặc hắt hơi, cần che miệng và mũi bằng khẩu trang y tế, hoặc khăn giấy hoặc dùng tay che lại. Vứt khăn giấy đã sử dụng vào thùng rác đậy kín. Rửa tay ngay sau khi tiếp xúc với dịch tiết đường hô hấp.
- Thực hiện ăn chín, uống sôi. Không nên ăn thịt tái, huyết động vật hay tiết canh. Tránh ăn thịt động vật bị bệnh và động vật đã chết vì bệnh.
- Khi có các dấu hiệu sốt, ho, tức ngực, khó thở phải đeo khẩu trang và đến ngay cơ sở y tế để được khám, cách ly và điều trị kịp thời.
Tác giả bài viết: BS.CKII Nguyễn Thị Thu Oanh
Nguồn tin: Khoa Truyền Nhiễm BVĐK Bình Định
