I/ĐẶT VẤN ĐỀ:

Dị vật thanh khí quản gọi chung là dị vật đường thở, là một cấp cứu thường gặp ở khoa TMH và cần được xử trí kịp thời , vì một số trường hợp nặng có thể dẫn đến tử vong do ngạt tắc đường thở hoặc xảy ra nhiều biến chứng.


II/ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1. Đối tượng: Tất cả những bệnh nhân nhập viện được chẩn đoán xác định là Dị vật đường thở
2. Phương pháp nghiên cứu: Hồi cứu 4 hồ sơ bệnh án đã điều trị tại khoa Tai Mũi Họng Bệnh Viên Đa Khoa Tỉnh Bình Định

II/ĐẶC TÍNH DỊ VẬT:

Tại khoa TMH BVĐK Tỉnh 4 lọai dị vật lấy được:
                       + Lõi Kèn
                       + Con Vắt
                       + Mảnh Vỏ Ổi
                       + Mảnh nhựa
                       
* Vị trí dị vật:
                    - 02 cas ở khí quản
                    - 02 cas ở khí phế quản

III/BIỂU HIỆN LÂM SÀNG CỦA DỊ VẬT ĐƯỜNG THỞ:                
Hội Chứng Xâm Nhập: Ho sặc sụa, Khó thở thanh quản:
                                     + Thở vào chậm
                                     + Thở vào có tiếng rít
                                     + Thở vào có co lõm lồng ngực


IV/KẾT QUẢ

1/TRƯỜNG HỢP 1

Họ và Tên: Nguyễn Thanh T
Sinh ngày: 08/09/2008
Địa chỉ: Thôn Vĩnh Bình - Xã Vĩnh Thịnh - Huyện Vĩnh Thạnh - Tỉnh Bình Định
Vào BVĐK Tỉnh lúc 14h10 ngày 24/3/2012 (xe cấp cứu BV Vĩnh Thạnh chuyển đến)
Bệnh sử: khỏang 11h trưa cùng ngày bé giành thổi kèn với chị thì bị hóc lõi của cây kèn, bé khó thở, ho sặc sụa, tím tái được người nhà đưa vào BV Vĩnh thạnh khám chẩn đóan : Dị vật đường thở và được chuyển ngay đến BVĐK tỉnh.
Tại khoa TMH BVĐK Tỉnh ghi nhận:
-         Bé khó thở nhẹ
-         khi thở có lúc nghe tiếng kèn vùng ngực
-         Bé được cho làm XN Máu, chụp CTscan lồng ngực kiểm tra
-         kết qủa XN máu:
HC: 4,9x 10¹²/l     BC:13,1x 10ُ  /l         TC: 512 x 10ُ /l     TS:4 ̉   TC: 9 ̉
Kết Quả C.T.Scan : Có Dị vật cấu trúc dạng ống, KT#  0,5x 1,7cm, 1/2 trên nằm ở khí quản, 1/2 dưới nằm ở phế quản gốc(P)- kết luận: Dị vật đường thở ở khí quản- phế quản gốc(P)
Bé được chuyển phòng mổ để nội soi lấy dị vật lúc 15h10, sau khi nội soi khí phế quản lấy ra được một lõi nhựa của cây kèn dài# 1,5cm
18h bé được chuyển lên bệnh phòng tai mũi họng: hết khó thở, tỉnh táo, sinh họat bình thường.
 

Hình ảnh Dị vật trên C.T.Scan	Kíp nội soi lấy Dị vật
	Dị vật được lấy ra từ khí phế quản(P)

2/ TRƯỜNG HỢP 2

 Họ và Tên: Nguyễn Công C
 Sinh ngày : 8/5/1977
 Địa chỉ:  Thôn Hòa Sơn- Xã Bình Tường- Huyện Tây Sơn- Tỉnh Bình Định
 Vào khoa TMH lúc 15h20 ngày 19/07/2012
 Bệnh sử: Theo lời khai cách nhập viên 1 tháng, thỉnh thoảng bệnh nhân hay  ho, khạc ra máu tươi, điều trị tại BV Tây Sơn theo hướng viêm phế quản, bệnh không giảm và được chuyển sang khám TMH nội soi nghi ngờ dị vật côn trùng sống ký sinh vùng thanh khí quản nên chuyển đến BVĐK Tỉnh Bình Định
 Vào khoa TMH ghi nhận: bệnh nhân tỉnh táo, không khó thở, thỉnh thoảng có khạc ra máu tươi, Kết quả CLS:
 
 CTM:  HC: 6,4x10¹²/l
             BC: 7,8x10۹/l
             TC: 155x10۹/l
             TS:4’          TC: 9’
Khám nội soi: Có khối màu đen cử động vùng hạ thanh môn— Kết luận:t/d Dị vật sống vùng hạ thanh môn
Bệnh nhân được chuyển xúông phòng mổ,nội soi lúc 9h15 ngày  20/7
Kết quả nội soi khí phế quản: lấy ra từ khí quản bênh nhân 01 Con Vắt dài khoảng 10cm

Anh C đang xem con vắt vừa dược lấy

3/TRƯỜNG HỢP 3 Sau khi lấy dị vật, bé hết khó thở, sinh hoạt bình thường.
 

4/TRƯỜNG HỢP 4
Họ Và Tên: Võ Thị Hồng H      Sinh năm 1995
Địa chỉ: Thôn Tân Phong—Xã Tân An—Huyện Dak Pơ – Tỉnh Gia Lai
Vào Khoa TMH lúc 11h10 ngày 14/5/2013
Bệnh sử:Theo lời khai khoảng 17h ngày 12/5/2013, Bệnh nhân cắn bao bột nêm của gói mì tôm, thì  lên cơn ho sặc sụa, khó thở, sau đó bệnh nhân thấy đỡ khó thở nên không đi khám, 2 ngày sau (ngày 14/5) Bệnh nhân thấy tức ngực,khó thở , khò khè trong ngực nên vào BVĐK tỉnh Bình Định khám.
Vào khoa TMH ghi nhận:
-         Bệnh nhân khó thở nhẹ
-         phổi nghe nhiều ran ngáy rít(P)>(T)
-         Xét nghiệm máu:HC: 4,42x10¹²/l
                                 BC:14,9x10Û/l
                                 TC: 230x10Û/l
                                  TS:4’, TC:9’
C.S.Tscan Lồng ngực+ vùng cổ: không thấy Dị vật



Bệnh nhân được chuyển phòng mổ, nội soi khí phế quản lúc 15h ngày 14/5, kết quả nội soi lấy ra từ khí phế quản gốc(P) một mảnh vỏ nhựa của gói bột nêm kích thước # 1cm x2 cm
Bệnh nhân được chuyển lên khoa TMH lúc 16h30, tỉnh táo, hết khó thở và tức ngực.



BÀN LUẬN:
- Trước một bệnh nhân có hội chứng xâm nhập thường chúng ta nghĩ ngay đến bệnh cảnh của Dị vật đường thở, cần nội soi kiểm tra , gắp dị vật. Mặc dù trên phim C.T.Scanner không thấy dị vật
 Riêng dị vật đường thở sống con vắt có thể lúc đầu chúng còn nhỏ, xâm nhập vào vùng mũi họng trước, sau đó mới đến cư ngụ tại khí quản bệnh nhân nên không gây ra hội chứng xâm nhập
- Một bệnh nhân khạc ra máu dai dẳng, cần khai thác kỹ bệnh sử ,thăm khám kỹ vùng TMH để loại trừ Dị vật sống đường thở
- Soi gắp dị vật đường thở bằng ống nội soi cứng không những là một phương pháp điều trị đòi hỏi sự chính xác của kỷ thuật, sự nắm vững về giải phẩu học mà còn là một nghệ thuật đòi hỏi sự khéo léo, nhạy cảm của bàn tay và một chút tưởng tượng của đầu óc

TIÊN LƯỢNG:
-         Tuổi: tuổi càng nhỏ, tiên lượng càng nặng
-         Thời gian: Dị vật nằm càng lâu ở đường thở, tiên lượng càng nặng
-         Bản chất dị vật: dị vật hữu cơ tiên lượng nặng hơn
-         Trình độ thầy thuốc và trang thiết bị

KHUYẾN CẤO:
Trẻ em:
-         Không cho chơi đồ chơi, vật dụng có kích thước nhỏ, không bịt mũi để ép trẻ ăn, uống thuốc
-         Không cho ăn các loại thức ăn có hạt dễ hóc: Nhãn, Mãng Cầu, Đậu Phộng, Hạt Dưa… nếu ăn người lớn phải bỏ hạt cho trẻ trước khi ăn

Người lớn:
-         Bỏ thói quen ngậm dụng cụ khi làm việc
-         Không nên vừa ăn, vừa cười đùa

KẾT LUẬN:
-         Dị vật đường thở luôn là mối quan tâm lớn của các bác sĩ TMH nhất là đối với trẻ em
-         Để giải quyết tốt dị vật đường thở cần phải có phương tiện, dụng cụ, thầy thuốc có tay nghề
-         Để đạt được kết quả trên là một nổ lực lớn của tập thể khoa TMH trong điều kiện trang thiết bị còn thiếu
-         Khâu chuẩn bị rất quan trọng:¨ Nếu ta chuẩn bị một giờ ta có thể gắp thành công trong một phút, nếu ta chuẩn bị một phút ta gắp trong một giờ mà không thành công” lời của Chevalier Jackson
Số lượng còn ít nên chỉ có thể thống kê nhận xét để rút kinh nghiệm trong thời gian tới

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1/ Dị vật đường thở trẻ em tại khoa TMH BV Nhi Đồng 1 trong 5 năm từ 1993-1997
2/Dị vật đường thở-- thư viện y học(YHVN.vn)
3/Nguyễn Thế Huy , Một vài kinh nghiệm soi gắp dị vật đường thở -BV nhi đồng 1
4/Võ Tấn, Dị vật đường hô hấp, tai mũi họng thực hành tập III, NXB y học, 1993
5/Nhan Trừng Sơn, điều trị dị vật đường thở trẻ em, cấp cứu tai mũi họng và phẩu thuật cổ mặt nhi, Bệnh viện Nhi Đồng I TP.HCM, 1995