Với bản năng gặm nhấm liên tục và tốc độ sinh sản nhanh chóng, ước tính sau một năm, một cặp chuột có thể tạo ra một quần thể 1000 đến 3000 con. Vì vậy, chuột được xem là động vật gây hại hàng đầu đối với đời sống và sinh hoạt của con người. Đồng thời chuột cũng là tác nhân gây bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, chuột có thể truyền nhiễm cho con người đến 35 căn bệnh khác nhau. Trong đó, có một số bệnh phổ biến ở Việt Nam.
Các bệnh do chuột gây ra được biết đến đó là bệnh dịch hạch. Dịch hạch lây truyền qua người qua trung gian bọ chét. Bọ chét ký sinh trên cơ thể chuột, hút máu chuột có mang mầm bệnh, khi nhảy từ chuột sang sống ký sinh trên người sẽ gây bệnh. Bệnh dịch hạch hiện nay đã được kiểm soát ở nước ta.
Bệnh vàng da xuất huyết (bệnh Leptospirose): do xoắn khuẩn Leptospira gây ra, truyền bệnh qua người do hít phải chất tiết hoặc tiếp xúc với chất thải của chuột mang mầm bệnh.
Sốt chuột cắn: khi bị chuột cắn con người có nguy cơ đối mặt với một số bệnh truyền nhiễm khác nhau như bệnh dại và các dạng sốt chuột cắn. Sốt chuột cắn là bệnh do các vi khuẩn sống trong khoang hô hấp trên của chuột gây ra.
Bệnh do vi khuẩn Salmonella: Người bị bệnh do tiếp xúc trực tiếp với chất thải của chuột mà không rửa tay. Có khi người bị nhiễm do ăn phải những đồ ăn thức uống bị chuột làm ô nhiễm.
Bệnh do Hantavirus: gần đây Bệnh viện Nhiệt đới TP. Hồ Chí Minh đã tiếp nhận và điều trị khỏi một trường hợp bị nhiễm Hantavirus. Virus Hanta không gây bệnh trên chuột nhưng chuột nhiễm virus Hanta sẽ thải virus qua phân, nước tiểu cũng như các chất tiết và lây nhiễm cho người qua vết cắn, qua tiếp xúc trưc tiếp hoặc hít phải các giọt dịch trong không khí. Hiện nay, y học đã mô tả được 2 thể bệnh do virus Hanta gây ra trên người, gồm bệnh viêm phổi do virus Hanta và sốt xuất huyết kèm theo suy thận. Biểu hiện lâm sàng của sốt xuất huyết do virus Hanta thường xuất hiện sau khi nhiễm khoảng 1 – 2 tuần, khởi phát với các triệu chứng sốt, ớn lạnh, xuất huyết, giai đoạn cuối của bệnh có xuất hiện triệu chứng suy thận. Bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.
Hiện nay vẫn chưa có vaccine phòng các bệnh do chuột gây ra. Vì vậy, để phòng ngừa sự lây nhiễm các bệnh trên, cần thiết phải kiểm soát sự phát triển của chuột, hạn chế sự tiếp xúc với chuột và chất thải của chuột cũng như chăm sóc y tế đúng cách sau khi bị vết thương do chuột gây ra. Các biện pháp dân gian quen thuộc như nuôi mèo bắt chuột vẫn được coi là biện pháp hiệu quả và an toàn. Bên cạnh đó, các biện pháp như đặt bẫy lồng, keo dính cũng vẫn được khuyến khích sử dụng trong hộ gia đình.
Sử dụng hóa chất để diệt chuột là một biện pháp khá quen thuộc của người dân. Giữ vệ sinh nhà cửa, hạn chế nơi ẩn náu của chuột và xử lý vệ sinh tại những nơi có chuột là một cách phòng ngừa sự xuất hiện của chuột. Việc bảo quản thức ăn, che đậy kín và không để thức ăn rơi vãi sẽ hạn chế sự hấp dẫn đối với chuột, từ đó cũng hạn chế sự xâm nhập của chuột.
Khi bị chuột cào, cắn gây ra vết thương, cần rửa sạch vết thương bằng nước và xà phòng, sau đó sát trùng lại bằng cồn và đưa người bị thương đến ngay các cơ sở y tế để được bác sĩ khám, tư vấn và điều trị kịp thời.